Chẩn đoán mức độ nặng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
Định nghĩa
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease - COPD) là một bệnh thường gặp, có thể dự phòng và điều trị được. Bệnh đặc trưng bởi sự tắc nghẽn luồng khí thở ra không hồi phục hoàn toàn, sự cản trở thông khí này thường tiến triển từ từ và liên quan đến phản ứng viêm bất thường của phổi với các phân tử hoặc khí độc hại mà trong đó khói thuốc lá, thuốc lào đóng vai trò hàng đầu.
Chẩn đoán mức độ nặng của bệnh phổi dựa trên các khía cạnh sau: mức độ tắc nghẽn đường thở, mức độ nặng của triệu chứng và sự ảnh hưởng của bệnh đối với sức khỏe và cuộc sống của người bệnh, tiền sử đợt cấp trong vòng 12 tháng trước và các bệnh lý đồng mắc.
Phân loại mức độ tắc nghẽn đường thở theo GOLD gồm:
|
Giai đoạn GOLD |
Giá trị FEV1 sau test hồi phục phế quản |
|
Giai đoạn 1 |
FEV1 ≥ 80% trị số lý thuyết |
|
Giai đoạn 2 |
50% ≤ FEV1 < 80% trị số lý thuyết |
|
Giai đoạn 3 |
30% ≤ FEV1< 50% trị số lý thuyết |
|
Giai đoạn 4 |
FEV1 < 30% trị số lý thuyết |
Đánh giá mức độ khó thở ở giai đoạn ổn định của bệnh bằng thang điểm mMRC
Độ 0: Chỉ xuất hiện khó thở khi hoạt động gắng sức
Độ 1: Xuất hiện khó thở khi đi nhanh hoặc leo dốc
Độ 2: Đi chậm hơn do khó thở hoặc dừng lại để thở khi đi cạnh người cùng tuổi
Độ 3: Phải dừng lại để thở sau khi đi 100m
Độ 4: Rất khó thở khi ra khỏi nhà hoặc thay quần áo
Đánh giá ảnh hưởng của bệnh lên sức khỏe chung bằng bộ câu hỏi CAT (COPD ASSESSMENT TEST)
Bộ câu hỏi CAT với 8 câu hỏi, điểm tối đa là 40. Trong đó:
- Tổng điểm < 10: bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính không ảnh hưởng sức khỏe.
- Từ 10 – 20 điểm: bệnh gây ảnh hưởng nhẹ.
- Từ 21 – 30 điểm: bệnh gây ảnh hưởng mức độ trung bình.
- Từ 31 – 40 điểm: bệnh gây ảnh hưởng nặng.
|
Tôi hoàn toàn không ho |
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
Tôi ho thường xuyên |
|
Tôi không khạc đờm, không có cảm giác có đờm |
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
Tôi khạc nhiềm đờm, cảm giác luôn có đờm trong ngực |
|
Tôi không có cảm giác nặng ngực |
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
Tôi rất nặng ngực |
|
Không khó thở khi leo dốc hoặc cầu thang |
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
Rất khó thở khi leo dốc hoặc cầu thang |
|
Tôi không bị giới hạn khi làm việc nhà |
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
Tôi bị giới hạn khi làm việc nhà nhiều |
|
Tôi rất tự tin khi ra khỏi nhà bất chấp bệnh phổi |
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
Tôi không hề tự tin khi ra khỏi nhà vì bệnh phổi |
|
Tôi ngủ rất yên giấc |
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
Tôi ngủ không yên giấc vì bệnh phổi |
|
Tôi cảm thấy rất khỏe |
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
Tôi cảm thấy không còn chút sức lực nào |
Đánh giá nguy cơ đợt cấp
Dựa vào tiền sử đợt cấp trong 12 tháng trước để đánh giá bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thuộc nguy cơ thấp và nguy cơ cao.
Đánh giá bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính theo nhóm ABCD theo GOLD 2022
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nhóm A - Nguy cơ thấp, ít triệu chứng: có 0 - 1 đợt cấp trong vòng 12 tháng qua (đợt cấp không nhập viện và không phải sử dụng kháng sinh, corticosteroid) và mMRC 0 - 1 hoặc CAT < 10.
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nhóm B - Nguy cơ thấp, nhiều triệu chứng: có 0 - 1 đợt cấp trong vòng 12 tháng qua (đợt cấp không nhập viện, không phải sử dụng kháng sinh, corticosteroid) và mMRC ≥ 2 hoặc điểm CAT ≥ 10.
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nhóm C - Nguy cơ cao, ít triệu chứng: có ≥ 2 đợt cấp trong vòng 12 tháng qua (hoặc 1 đợt cấp nặng phải nhập viện hoặc phải đặt nội khí quản) và mMRC 0 - 1 hoặc điểm CAT <10.
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nhóm D - Nguy cơ cao, nhiều triệu chứng: có ≥ 2 đợt cấp trong vòng 12 tháng qua hoặc 1 đợt cấp phải nhập viện và mMRC ≥ 2 hoặc điểm CAT ≥ 10.
Cập nhật đánh giá bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính theo nhóm ABE theo GOLD 2023
